Soru sorun
Sindirim

Yavru kediniz ishal olduysa ne yapmalısınız?

Güncellendi: 4 dk okuma7 kaynakHazırlayan: Vetorin bilim ekibi

Yavru kedide ishal, yetişkine göre çok daha hızlı sıvı kaybına yol açabildiği için ciddiye alınmalıdır. Barınak yavrularında ishal ikinci en sık ölüm nedeni olarak bildirilmiştir1. Bakıcı yanındaki 1718 öksüz yavrunun %12,8'i ishal nedeniyle muayeneye getirildi ve 4 haftalık ya da daha büyük olanların hayatta kalma olasılığı belirgin biçimde daha yüksekti2. Dört haftalıktan küçük, halsiz ya da emmeyen yavruyu aynı gün hekime götürün.

  • Yavrular küçük vücutları nedeniyle ishalde hızla sıvı kaybeder.
  • Mama geçişi, parazitler ve bakteriler yavru ishalinin sık nedenleridir.
  • Dört haftalıktan küçük yavruda ishal aynı gün hekim gerektirir.
  • Bağırsak mikrobiyotası yaşamın ilk aylarında hâlâ olgunlaşmaktadır.

Yavru kedide ishal neden daha önemli?

Yetişkin bir kedi bir günlük hafif ishali çoğu zaman sorunsuz atlatır. Yavrunun ise vücut ağırlığı küçük, su ve enerji yedekleri sınırlıdır; aynı miktarda sıvı kaybı onun için orantılı olarak çok daha büyüktür. Bu yüzden yavruda ishal, izlenip beklenen bir durumdan çok, hızlı karar gerektiren bir durumdur.

Araştırmalar da bu tabloyu destekliyor. Barınak yavrularıyla çalışan bir ekip, ishali bu yavrularda ikinci en sık ölüm nedeni olarak bildirdi1. Büyük bir belediye barınağında gönüllü bakıcı yanına verilen 1718 öksüz yavrudan 220'si (%12,8) ishal nedeniyle hekime getirildi; tedavi edilen 172 yavrunun 153'ü (%89) sahiplendirilene ya da devredilene kadar yaşadı2.

Aynı çalışmada yaş en belirleyici etkenlerden biriydi: 4 haftalık ya da daha büyük ishalli yavruların hayatta kalma olasılığı, daha küçüklere göre 24,8 kat yüksekti2. Annesinden erken ayrılmış, biberonla beslenen yavrular bu yüzden en dikkatli izlenmesi gereken gruptur.

Yavrularda ishalin sık nedenleri

Yavrunun sindirim sistemi sütten katı mamaya geçerken büyük bir değişim yaşar. Bu dönemde mama türünün ya da miktarının hızla değiştirilmesi, yeni eve gelişin stresi ve aşı-parazit uygulamalarının yoğunlaştığı haftalar üst üste binebilir.

Bakteriler de önemli bir yer tutar. Barınak yavrularında yapılan bir çalışma, atipik enteropatojenik Escherichia coli (aEPEC) adlı bakteri ile ishal ve ishale bağlı ölümler arasında ilişki bildirdi3. Aynı araştırma grubu daha sonra, deneysel E. coli enfeksiyonunda bağırsak geçirgenliğindeki artışı hafiflettiği görülen kedi kökenli bir bakteriyi barınak yavrularında denedi1.

Antibiyotikler de yavru bağırsağını etkiler. Yaklaşık iki aylıkken amoksisilin-klavulanik asit ya da doksisiklin alan yavruların dışkı mikrobiyotası, ilaç almayan yavrulardan farklılaştı; araştırmacılar antibiyotiklerin mikrobiyotanın gelişimini geciktirdiğini, 300. günde ise farkların küçüldüğünü bildirdi4.

  • Anne sütünden ya da süt tozundan mamaya hızlı geçiş
  • İnek sütü verilmesi
  • Bağırsak parazitleri ve tek hücreli canlılar
  • Bakteriyel ve viral enfeksiyonlar
  • Yeni eve taşınma ve rutin değişikliği
  • Antibiyotik kullanımı
3,4 kat

Kedi kökenli E. hirae probiyotiği alan barınak yavrularında ishal gelişme olasılığı plaseboya göre bu kadar düşüktü (130 yavru)1

Gookin JL · 2022 · Frontiers in Veterinary Science

Yavru bağırsağı hâlâ gelişiyor

Mikrobiyota, bağırsakta yaşayan mikroorganizma topluluğudur ve kedide doğumdan sonra yavaş yavaş oturur. Beş yaş grubundaki kedilerin karşılaştırıldığı Japon çalışmasında bağırsak mikrobiyotasının yaşla değiştiği, kedilerde süt asidi üreten bakterilerin başında enterokokların geldiği gösterildi5.

Bir grup yavruyu sütten kesilmeden erken yetişkinliğe kadar izleyen uzun süreli çalışma, dışkı mikrobiyotasının erken yetişkinliğe kadar değişmeyi sürdürdüğünü bildirdi6. Sekiz haftalıktan beş yaşına kadar kuru ya da konserve mamayla beslenen kedilerin izlendiği başka bir çalışma ise yaş ile beslenme biçiminin mikrobiyota üzerinde birlikte etkili olduğunu gösterdi7.

Bu bulgular pratikte şunu anlatır: Yavrunun bağırsağı yetişkininki kadar oturmuş değildir. Mama değişikliklerini yavaş yapmak ve gereksiz ilaç kullanımından kaçınmak, bu gelişim dönemine saygı göstermenin basit yollarıdır.

Probiyotik yavrularda nasıl çalışıldı?

Sütten kesilmiş barınak yavrularıyla yapılan randomize, plasebo kontrollü ve kör bir çalışmada, kedi kökenli Enterococcus hirae içeren dondurularak kurutulmuş bir probiyotik test edildi. Çalışmayı tamamlayan 130 yavrudan 58'i probiyotik, 72'si plasebo aldı; probiyotik alan yavrularda ishal gelişme olasılığı 3,4 kat daha düşüktü1. Gruplar arasında kilo artışı bakımından fark görülmedi1.

İshali başlamış öksüz yavrularla yapılan gözlemsel çalışmada ise tablo farklıydı: Enterococcus faecium SF68 içeren bir probiyotikle tedavi, hayatta kalmayı istatistiksel olarak anlamlı biçimde artırmadı2. Yaşı hesaba kattıktan sonra vitamin-mineral desteği alan yavruların hayatta kalma olasılığı 12,8 kat yüksek bulundu2. Bu çalışma geriye dönük kayıtlara dayandığı için tedaviler rastgele dağıtılmamıştı.

İki çalışma birlikte okunduğunda, probiyotiğin yavrularda daha çok ishali önlemeye yönelik bakım çerçevesinde araştırıldığı görülüyor. Ağır ishalli bir yavruda öncelik her zaman sıvı, beslenme ve hekim desteğidir.

Evde neleri izlemelisiniz?

Yavrunuzun ne kadar emdiğini ya da yediğini, kaç kez dışkıladığını ve dışkının kıvamını bir kâğıda yazın. Mümkünse yavruyu her gün aynı saatte mutfak terazisinde tartın; büyümesi gereken bir yavrunun kilo almaması ya da kaybetmesi önemli bir uyarıdır.

Ağız içine dokunduğunuzda yapışkan ve kuru hissediliyorsa, yavru sürekli uyuyor ve oyuna ilgi göstermiyorsa sıvı kaybı ilerliyor olabilir. Bu belirtilerle sabahı beklemeyin.

İshal sürerken yavrunun beslenmesini kendi başınıza kesmeyin; küçük vücut uzun açlığa dayanıksızdır. Hekiminiz önerene kadar alıştığı mamayı küçük ve sık öğünlerle vermek, yeni bir mama denemekten daha güvenlidir. Biberonla beslenen yavrularda süt tozunun hazırlama oranına ve biberon temizliğine özellikle dikkat edin.

Evde birden fazla kedi varsa ishalli yavrunun kum kabını ayrı tutun, dışkıyı hemen toplayın ve kabı sık yıkayın. Hekime giderken taze bir dışkı örneğini kapaklı bir kapta götürmek, parazit ve bakteri testlerini hızlandırır. Son parazit uygulamasının tarihini ve kullanılan ürünün adını da yanınıza alın.

Beklemeden veteriner hekime

  • Yavru 4 haftalıktan küçükse ve ishal başladıysa
  • Emmiyor, mama yemiyor ya da su içmiyorsa
  • Halsizse, sürekli uyuyorsa ya da dokunulduğunda soğuk geliyorsa
  • İshale kusma eşlik ediyorsa
  • Dışkıda kan varsa ya da dışkı çok sulu ve sık ise
  • Bir günde gözle görülür kilo kaybettiyse

Bağırsaktaki dengeyi merak ediyor musunuz? Probiyotiklerle ilgili kanıtın nerede güçlü, nerede sınırlı olduğunu terazide görün.

Kanıt terazisi

Sık sorulanlar

Yavru kediye inek sütü verebilir miyim?
Hayır, inek sütü yavru kedilerde ishali tetikleyebilir. Annesiz bir yavru için kedi yavrusuna özel süt tozu kullanılmalı ve hazırlama talimatına uyulmalıdır.
Yavru kedimde ishal ne kadar sürerse endişelenmeliyim?
Yavruda süreye bakmak yerine genel duruma bakın. Halsizlik, emmeme, kusma ya da kan varsa ilk gün hekime gidin. Dört haftalıktan küçük yavrularda ishalin kendisi bile aynı gün muayene gerektirir.
Yavru kediye probiyotik verilebilir mi?
Barınak yavrularında kedi kökenli bir Enterococcus hirae suşu ishal görülme olasılığını azalttı1. Bu sonuç o suşa özgüdür. Yavrunuza herhangi bir takviye başlamadan önce hekiminizle yaşına uygun miktarı konuşun.
Yeni sahiplendiğim yavru neden ishal oldu?
Yeni ev, yeni mama ve yeni insanlar aynı haftaya sığar; bu değişikliklerin her biri sindirimi etkileyebilir. Barınaktan ya da başka bir evden gelen yavruların parazit ve enfeksiyon açısından da kontrol edilmesi önemlidir.

Kaynaklar

  1. Gookin JL, Strong SJ, Bruno-Bárcena JM, et al. (2022). Randomized placebo-controlled trial of feline-origin Enterococcus hirae probiotic effects on preventative health and fecal microbiota composition of fostered shelter kittens.. Frontiers in Veterinary Science. doi:10.3389/fvets.2022.923792 · özet
  2. Strong SJ, Gookin JL, Correa MT, et al. (2020). Interventions and observations associated with survival of orphaned shelter kittens undergoing treatment for diarrhea.. Journal of Feline Medicine and Surgery. doi:10.1177/1098612x19840459 · özet
  3. Watson VE, Jacob ME, Flowers JR, et al. (2017). Association of Atypical Enteropathogenic Escherichia coli with Diarrhea and Related Mortality in Kittens.. Journal of Clinical Microbiology. doi:10.1128/jcm.00403-17 · özet
  4. Stavroulaki EM, Suchodolski JS, Pilla R, et al. (2021). Short- and long-term effects of amoxicillin/clavulanic acid or doxycycline on the gastrointestinal microbiome of growing cats. PLOS ONE. doi:10.1371/journal.pone.0253031 · özet
  5. Masuoka H, Shimada K, Kiyosue-Yasuda T, et al. (2017). Transition of the intestinal microbiota of cats with age.. PLOS ONE. doi:10.1371/journal.pone.0181739 · özet
  6. Deusch O, O’Flynn C, Colyer A, et al. (2015). A Longitudinal Study of the Feline Faecal Microbiome Identifies Changes into Early Adulthood Irrespective of Sexual Development. PLOS ONE. doi:10.1371/journal.pone.0144881 · özet
  7. Bermingham EN, Young W, Butowski CF, et al. (2018). The Fecal Microbiota in the Domestic Cat (Felis catus) Is Influenced by Interactions Between Age and Diet; A Five Year Longitudinal Study.. Frontiers in Microbiology. doi:10.3389/fmicb.2018.01231 · özet

Sıradaki soru