Soru sorun
Sindirim

Kediniz neden ishal oluyor?

Güncellendi: 4 dk okuma16 kaynakHazırlayan: Vetorin bilim ekibi

Kedide ishal tek başına bir hastalık değil, bağırsakta bir şeylerin yolunda gitmediğini gösteren bir işarettir. Ani mama değişimi, rutini bozan olaylar, parazitler, antibiyotik kullanımı ve kronik bağırsak hastalıkları en sık nedenler arasındadır123. İshalli kedilerin dışkı bakteri topluluğu sağlıklı kedilerinkinden farklı bulunmuştur4. İki günü aşan, kanlı ya da kusmayla birlikte gelen ishalde veteriner hekime gidilmelidir.

  • İshal bir hastalık adı değil; bağırsaktaki bir sorunun işaretidir.
  • Kısa süren ishal çoğu zaman mama, stres, parazit ya da ilaçla ilişkilidir.
  • Haftalarca süren ya da tekrarlayan ishal kronik bağırsak hastalığını düşündürebilir.
  • Kan, kusma, halsizlik ya da iştahsızlık eşlik ediyorsa beklemeyin.

İshal tam olarak ne anlama geliyor?

İshal, dışkının olağandan daha sulu, daha sık ya da daha bol çıkmasıdır. Kum kabında şekil tutmayan, kürekle toplanamayan bir dışkı görüyorsanız kedinizin bağırsağı suyu yeterince geri alamıyor ya da içerik bağırsaktan her zamankinden hızlı geçiyor demektir.

Veteriner hekimler ishali süresine göre ikiye ayırır: birkaç gün içinde yatışan akut ishal ve haftalarca süren ya da sık tekrarlayan kronik ishal. Bu ayrım önemlidir, çünkü iki grubun bağırsağında farklı şeyler olur. Sağlıklı 21 kedi, akut ishalli 19 kedi ve kronik ishalli 29 kedinin dışkısının karşılaştırıldığı çalışmada ishalli kedilerde Enterobacteriaceae ailesi ile Streptococcus ve Collinsella cinsleri artmış, Bacteroidetes şubesi azalmıştı4.

Bu sonuç, ishalin yalnızca dışkının kıvamını değil bağırsak mikrobiyotasını da değiştirdiğini gösteriyor; mikrobiyota, bağırsakta yaşayan mikroorganizma topluluğunun adıdır45. Bakteri dengesindeki bu değişime disbiyozis denir ve kedi sindirim hastalıklarında giderek daha çok incelenmektedir6.

Kısa süren ishalin sık nedenleri

Bir-iki gün süren ve kedinin keyfini pek bozmayan ishallerin arkasında çoğu zaman günlük hayattaki bir değişiklik vardır. Aşağıdaki başlıklar, hekimlerin ilk sorduğu konulardır.

Beslenme bağırsak bakterilerini doğrudan şekillendirir. Dört yetişkin kediye selüloz, FOS ya da pektin içeren diyetlerin 30'ar gün verildiği çapraz düzenli çalışmada, bağırsak bakterilerinin karbonhidrat sindiren enzim genlerinde farklılıklar görüldü7. Çalışma çok küçüktü, ama yeni bir mamaya bir günde geçmenin neden bağırsağı zorlayabileceğini anlamaya yardım ediyor.

Stres de bağırsağa yansır. 32 kedinin 77 hafta boyunca izlendiği çalışmada bakıcı değişimi ya da bozulan günlük düzen gibi olağandışı olaylardan sonra kum kabı dışına dışkılama riski 9,8 kat, iştah azalması riski 9,3 kat arttı1. Taşınma, misafir, yeni bir hayvan ya da tatil dönüşü bu yüzden ishal öyküsünde mutlaka not edilmelidir.

Antibiyotikler de bağırsak topluluğunu sarsar. Yaklaşık iki aylık yavrulara verilen amoksisilin-klavulanik asit, tedavinin son gününde dışkı bakteri dağılımını kontrol grubundan farklı hale getirdi2. Yetişkin kedilerde de aynı antibiyotikle ilişkili sindirim belirtileri ayrıca araştırılmıştır89.

  • Ani mama, ödül maması ya da mama markası değişikliği
  • Çöpten, bitkiden ya da sofradan yenen alışılmadık yiyecekler
  • Taşınma, misafir, yeni hayvan gibi stres yaratan olaylar
  • Antibiyotik ve bazı diğer ilaçlar
  • Giardia, Cryptosporidium, Tritrichomonas gibi bağırsak parazitleri
%96

Kronik ince bağırsak belirtisi ve duvar kalınlaşması olan 300 kedinin 288'inde dokuda hastalık bulgusu saptandı3

Norsworthy GD · 2015 · Journal of the American Veterinary Medical Association

Uzun süren ishal neyi düşündürür?

Kronik ishalli kedilerle yapılan çalışmalarda önce parazitler dışlanır; örneğin bir çalışmada dışkı flotasyonu, Giardia ve Cryptosporidium için immünofloresan test ve Tritrichomonas için PCR kullanıldı10. Parazit bulunmayan ve haftalarca süren ishalde kronik enteropati akla gelir; bu terim bağırsağın uzun süreli iltihabi ya da yapısal hastalıkları için kullanılır.

27 kronik enteropatili ve 38 sağlıklı kedinin karşılaştırıldığı çalışmada hasta kedilerin dışkı mikrobiyotası daha az çeşitliydi11. Başka bir çalışmada kronik enteropatili 68 kedinin 52'sinde disbiyozis indeksi yüksek çıktı; bu indeks, yedi bakteri grubunun miktarını tek bir sayıda toplayan bir dışkı testidir12.

Kronik ince bağırsak belirtileri ve ultrasonda bağırsak duvarı kalınlaşması olan 300 kedinin incelendiği geriye dönük seride, 288 kedide (%96) doku örneğinde hastalık bulgusu saptandı; en sık tanılar kronik enterit (150 kedi) ve bağırsak lenfomasıydı (124 kedi)3. Bu kediler zaten ileri tetkike gönderilmiş seçilmiş bir gruptu, yine de uzun süren ishalin evde beklenerek geçiştirilmemesi gerektiğini açıkça gösteriyor.

Evde ilk gün neye bakmalısınız?

Hekime gitmeden önce birkaç gözlem, nedenin bulunmasını kolaylaştırır. Dışkının kaç kez çıktığını, kıvamını, rengini ve içinde mukus ya da kan olup olmadığını not edin; mümkünse bir fotoğraf çekin. Kum kabı rehberimizdeki dışkı skoru aracı, kıvamı aynı ölçekle izlemenize yardım eder.

Kediniz su içiyor, yemek yiyor ve çevresiyle ilgileniyorsa durum çoğu zaman acil değildir. Yine de mamayı bu dönemde değiştirmemek ve yeni bir yiyecek denememek, neyin işe yaradığını görmeyi kolaylaştırır.

  • Son bir haftada mama, ödül maması ya da kum değişti mi?
  • Evde taşınma, misafir, yeni hayvan gibi bir değişiklik oldu mu?
  • Kediniz yakın zamanda antibiyotik ya da başka bir ilaç kullandı mı?
  • En son ne zaman parazit uygulaması yapıldı?
  • Kusma, iştahsızlık ya da kilo kaybı eşlik ediyor mu?

Probiyotikler ishal konusunda ne kadar araştırıldı?

Probiyotik, yeterli miktarda alındığında konakçının sağlığına yarar sağlayan canlı mikroorganizmadır13. Barınakta 217 kediyle yapılan çift kör, plasebo kontrollü çalışmada iki günü aşan ishal, Enterococcus faecium SF68 verilen dönemde kedilerin %7,4'ünde, plasebo döneminde %20,7'sinde görüldü14.

Kronik ishalli 53 kedide 21 gün süren sinbiyotik kullanımında ortalama dışkı skoru 6,0'dan 4,4'e indi ve sahiplerin %72'si iyileşme gördüğünü belirtti; bu çalışmada kontrol grubu yoktu10. 20 raporu bir araya getiren 2025 tarihli meta-analizde yedi probiyotik denemesinin beşi dışkı kıvamında olumlu etki gösterdi, ama araştırmacılar kanıtın güven düzeyini yüksek bulmadı15.

Kısacası ishalde önce nedeni bulmak gerekir. Probiyotik, nedeni anlaşılmış ve hekimin izlediği bir süreçte bağırsak dengesini destekleyebilecek bir seçenek olarak değerlendirilebilir1516.

Beklemeden veteriner hekime

  • İshal 48 saatten uzun sürüyorsa
  • Dışkıda taze kan ya da siyah, katran görünümlü dışkı varsa
  • İshale kusma, halsizlik ya da iştahsızlık eşlik ediyorsa
  • Kediniz yavru, yaşlı ya da kronik bir hastalığı olan bir kediyse
  • Diş etleri soluk, ağız kuru veya deri kıvrımı geç düzeliyorsa
  • Kilo kaybı fark ettiyseniz ya da ishal sık sık tekrarlıyorsa

Bağırsaktaki dengeyi merak ediyor musunuz? Probiyotiklerle ilgili kanıtın nerede güçlü, nerede sınırlı olduğunu terazide görün.

Kanıt terazisi

Sık sorulanlar

Kedimin ishali kendiliğinden geçer mi?
Mama değişimi ya da kısa süreli stresle ilişkili hafif ishaller çoğu zaman bir-iki günde yatışır. Kediniz yiyor, içiyor ve oyun oynuyorsa evde dikkatle izleyebilirsiniz. İshal 48 saati aşarsa ya da başka belirtiler eklenirse hekime gidin.
İshal olan kediyi aç bırakmalı mıyım?
Kedilerde uzun süreli açlık başka sorunlara yol açabileceği için kendi başınıza yemek kesmeyin. Hekiminiz gerekirse kısa bir dinlendirme ve ardından kolay sindirilen bir beslenme önerebilir. Bu süreçte taze suya her zaman ulaşabilmesini sağlayın.
Stres gerçekten ishale yol açar mı?
77 hafta izlenen 32 kedide, rutini bozan olaylardan sonra kum kabı dışına dışkılama ve iştah kaybı belirgin biçimde arttı1. Taşınma, misafir ya da yeni bir hayvan gibi değişiklikler bu yüzden ishal öyküsünde önemli bir ipucudur.
Probiyotik ishali durdurur mu?
Barınak çalışmasında SF68 alan kedilerde iki günü aşan ishal daha az görüldü14. Ancak 2025 meta-analizi kedilerdeki kanıtı henüz güçlü bulmuyor15. Probiyotik, nedeni belirlenmiş bir ishalde destek olarak düşünülmelidir.

Kaynaklar

  1. Stella JL, Lord LK, Buffington CA (2011). Sickness behaviors in response to unusual external events in healthy cats and cats with feline interstitial cystitis.. Journal of the American Veterinary Medical Association. doi:10.2460/javma.238.1.67 · özet
  2. Stavroulaki EM, Suchodolski JS, Pilla R, et al. (2021). Short- and long-term effects of amoxicillin/clavulanic acid or doxycycline on the gastrointestinal microbiome of growing cats. PLOS ONE. doi:10.1371/journal.pone.0253031 · özet
  3. Norsworthy GD, Estep JS, Hollinger C, et al. (2015). Prevalence and underlying causes of histologic abnormalities in cats suspected to have chronic small bowel disease: 300 cases (2008-2013).. Journal of the American Veterinary Medical Association. doi:10.2460/javma.247.6.629 · özet
  4. Suchodolski JS, Foster ML, Sohail MU, et al. (2015). The fecal microbiome in cats with diarrhea.. PLOS ONE. doi:10.1371/journal.pone.0127378 · özet
  5. Barko P, McMichael M, Swanson K, et al. (2018). The Gastrointestinal Microbiome: A Review. Journal of Veterinary Internal Medicine. doi:10.1111/jvim.14875 · özet
  6. Ziese AL, Suchodolski JS (2021). Impact of Changes in Gastrointestinal Microbiota in Canine and Feline Digestive Diseases. Veterinary Clinics of North America: Small Animal Practice. doi:10.1016/j.cvsm.2020.09.004 · özet
  7. Barry KA, Middelbos IS, Vester Boler BM, et al. (2012). Effects of dietary fiber on the feline gastrointestinal metagenome.. Journal of Proteome Research. doi:10.1021/pr3006809 · özet
  8. Torres-Henderson C, Summers S, Suchodolski J, et al. (2017). Effect of Enterococcus Faecium Strain SF68 on Gastrointestinal Signs and Fecal Microbiome in Cats Administered Amoxicillin-Clavulanate. Topics in Companion Animal Medicine. doi:10.1053/j.tcam.2017.11.002 · özet
  9. Slaughter M, Sung CH, Suchodolski J, et al. (2026). Oral administration of Enterococcus lactis strain SF68 speeds the recovery of amoxicillin-clavulanate-induced dysbiosis in cats.. Journal of Feline Medicine and Surgery. doi:10.1177/1098612x261441923 · özet
  10. Hart ML, Suchodolski JS, Steiner JM, et al. (2012). Open-label trial of a multi-strain synbiotic in cats with chronic diarrhea. Journal of Feline Medicine and Surgery. doi:10.1177/1098612x11434386 · özet
  11. Marsilio S, Pilla R, Sarawichitr B, et al. (2019). Characterization of the fecal microbiome in cats with inflammatory bowel disease or alimentary small cell lymphoma. Scientific Reports. doi:10.1038/s41598-019-55691-w · özet
  12. Sung CH, Marsilio S, Chow B, et al. (2022). Dysbiosis index to evaluate the fecal microbiota in healthy cats and cats with chronic enteropathies. Journal of Feline Medicine and Surgery. doi:10.1177/1098612x221077876 · özet
  13. Hill C, Guarner F, Reid G, et al. (2014). The International Scientific Association for Probiotics and Prebiotics consensus statement on the scope and appropriate use of the term probiotic. Nature Reviews Gastroenterology & Hepatology. doi:10.1038/nrgastro.2014.66 · özet
  14. Bybee S, Scorza A, Lappin M (2011). Effect of the Probiotic Enterococcus faecium SF68 on Presence of Diarrhea in Cats and Dogs Housed in an Animal Shelter. Journal of Veterinary Internal Medicine. doi:10.1111/j.1939-1676.2011.0738.x · özet
  15. López Martí Á, Montero Palma C, López Martí H, et al. (2025). Efficacy of probiotic, prebiotic, synbiotic and postbiotic supplementation on gastrointestinal health in cats: systematic review and meta-analysis.. Journal of Small Animal Practice. doi:10.1111/jsap.13822 · özet
  16. Schmitz SS (2021). Value of Probiotics in Canine and Feline Gastroenterology. Veterinary Clinics of North America: Small Animal Practice. doi:10.1016/j.cvsm.2020.09.011 · özet

Sıradaki soru