Soru sorun
Mikrobiyota

Kediniz antibiyotik kullanırken neden ishal oldu?

Güncellendi: 4 dk okuma7 kaynakHazırlayan: Vetorin bilim ekibi

Antibiyotik hastalık yapan bakterinin yanında bağırsakta yaşayan yararlı bakterileri de etkiler; bu yüzden ilaç süresince yumuşak dışkı, ishal, kusma ve iştah azalması görülebilir. Amoksisilin-klavulanat verilen laboratuvar kedilerinin büyük kısmında ishal skoru yükseldi1. Klindamisin çalışmasında mikrobiyota değişiklikleri ilaç bittikten 6 hafta sonra bile tam düzelmedi2. İshal başlasa da antibiyotiği kendi başınıza kesmeyin, veteriner hekiminizle konuşun.

  • Antibiyotik, bağırsaktaki yararlı bakteri topluluğunu da geçici olarak değiştirir.
  • Amoksisilin-klavulanat alan kedilerin çoğunda dışkı belirgin biçimde yumuşadı.
  • Bazı değişiklikler ilaç bittikten haftalar sonra da sürebiliyor.
  • İshal olsa bile antibiyotiği hekime danışmadan kesmeyin, dozunu değiştirmeyin.

Antibiyotik bağırsakta ne değiştirir?

Kedinizin bağırsağında milyarlarca bakteri yaşar. Bu topluluğa mikrobiyota denir; besinlerin sindirimine katılır, bağırsak duvarını besleyen maddeler üretir ve bağışıklık sistemiyle sürekli iletişim halindedir3. Antibiyotik ise hedef bakteriyle bağırsaktaki zararsız bakteriler arasında ayrım yapamaz.

Klindamisin verilen 16 sağlıklı araştırma kedisinde dışkı bakterileri 16S gen dizilemesiyle incelendi. İlaç süresince Bifidobacterium, Bacteroides ve Faecalibacterium gibi gruplar azaldı; Clostridium ve Enterobacteriaceae ailesi arttı2. Aynı çalışmada kısa zincirli yağ asitleri (bakterilerin lifi işlerken ürettiği, bağırsak hücrelerini besleyen asitler) ve safra asitleriyle ilgili metabolizma yollarında da bozulma ölçüldü2.

Bu dengenin bozulmasına disbiyoz denir. Disbiyoz her kedide ishal olarak görünmez, ama dışkının kıvamı, kokusu ve sıklığı çoğu zaman ilk ipucudur.

Ne kadar sık görülür? Araştırmalar ne buldu?

Torres-Henderson ve arkadaşlarının çalışmasında laboratuvar kedilerine 7 gün amoksisilin-klavulanat verildi. 7'lik dışkı ölçeğinde 5'in üzerine çıkan, yani belirgin sulu dışkı yapan kedi oranı plasebo grubunda 14 kediden 12 (%85,7), probiyotik SF68 grubunda 13 kediden 9 (%69,2) oldu1. En sulu dışkı skoru olan 7 yalnızca plasebo grubunda görüldü; ilk 11 gündeki toplam ishal skoru probiyotik grubunda istatistiksel olarak daha düşüktü1. Antibiyotik iki grupta da mikrobiyota çeşitliliğini azalttı ve bu çeşitlilik ölçümünde gruplar arasında fark bulunmadı1.

Aynı kedilerin saklanan dışkı örnekleri yıllar sonra yeniden incelendi. 27 kedilik bu çift kör çalışmada, 14. günde probiyotik grubunda disbiyoz indeksinin normale döndüğü ve ikincil safra asitlerinin arttığı görüldü4. Araştırmacılar, ishaldeki azalmanın en azından kısmen bu bakteri ve safra asidi değişiklikleriyle ilişkili olabileceğini öne sürdü4.

Klindamisin çalışmasında ise 16 kedi çapraz düzende hem sinbiyotik (probiyotik ile prebiyotiğin birlikte verildiği ürün) hem plasebo aldı. İlk dönemde ilacı 3 hafta boyunca tamamlayabilen kedi oranı sinbiyotik grubunda %100, plasebo grubunda %50 oldu; sinbiyotik alan kediler daha fazla mama yedi5. Kusma daha azdı ama fark istatistiksel olarak anlamlı değildi; dışkı skorunda ise gruplar arasında fark çıkmadı5.

%100 / %50

Klindamisini 3 hafta tamamlayabilen kedi oranı: sinbiyotik / plasebo (ilk dönem, 16 kedi)5

Stokes J · 2017 · Journal of Veterinary Internal Medicine

Bağırsak ne zaman toparlanır?

Toparlanma, ilacın kesildiği gün bitmiyor. Klindamisin çalışmasında Shannon çeşitlilik indeksi ve disbiyoz indeksindeki değişiklikler ilaç bittikten 6 hafta sonra da sürüyordu; bakteri gruplarının eski düzeyine dönüşü kediden kediye farklıydı2.

Yavru kedilerde süreç daha uzun olabilir. Yaklaşık 2 aylık 45 yavrunun izlendiği çalışmada, 20 gün amoksisilin-klavulanat alan grubun mikrobiyotası ilacın son günü, 28 gün doksisiklin alan grubunki ise ilaç bittikten 1 ay sonra kontrol grubundan farklıydı6. Doksisiklin grubunda Proteobacteria şubesi 60. ve 120. günlerde hâlâ yüksekti; 300. günde ise yalnızca küçük farklar kalmıştı6. Yazarlar, antibiyotiğin mikrobiyotanın gelişimini geciktirdiğini ve bu etkinin yaşamın erken döneminde daha belirgin olduğunu belirtti6.

Klindamisin çalışmasının çapraz düzeni ilginç bir ipucu da verdi: ilk dönemde sinbiyotik alan kediler, 6 haftalık aradan sonra ikinci dönemde plasebo aldıklarında da daha hafif şikâyet gösterdi. Araştırmacılar bu nedenle faydanın ürün bırakıldıktan sonra en az 6 hafta sürebileceğini öne sürdü5.

Probiyotik bu süreçte yardımcı olabilir mi?

Yukarıdaki üç çalışma, belirli probiyotik ve sinbiyotiklerin antibiyotik sırasında görülen bazı şikâyetleri hafifletebileceğine işaret ediyor154. Ancak üçü de az sayıda, sağlıklı laboratuvar kedisiyle yapıldı; ev kedisinde ve gerçekten hasta olan kedide aynı sonucun alınıp alınmayacağı bilinmiyor.

Yirmi raporu bir araya getiren 2025 tarihli meta-analizde, sinbiyotiklerin antibiyotikle ilişkili kusmayı klinik olarak anlamlı düzeyde azalttığı gösterilemedi; bu analiz 32 yetişkin kediye dayanıyordu ve kanıtın güvenilirliği çok düşük olarak derecelendirildi7. Yani tablo umut verici ama net değil.

Çalışmalarda kullanılan ürünler belirli suşlardı ve her probiyotik aynı sonucu vermez. Klindamisin çalışmasında sinbiyotik, antibiyotikten 1 saat sonra verildi5. Kediniz antibiyotik kullanıyorsa probiyotik eklemek isteyip istemediğinizi ve zamanlamayı hekiminizle birlikte planlayın.

Evde neye dikkat etmelisiniz?

En önemli kural: ishal başladı diye antibiyotiği kendi başınıza kesmeyin, dozunu azaltmayın ya da gün atlamayın. Yarım bırakılan kür, enfeksiyonun geri dönmesine yol açabilir. Hekiminiz gerekirse ilacı, dozu ya da veriliş biçimini değiştirebilir; bu kararı onun vermesi gerekir.

İştahı da dışkı kadar yakından izleyin. Klindamisin çalışmasında sinbiyotik alan kediler plasebo dönemine göre daha fazla mama yedi; plasebo grubunda ise ilk dönemde kedilerin yarısı ilacı tamamlayamadı5. Kediniz mamasını her zamankinden belirgin biçimde az yiyorsa bunu hekiminize söyleyin.

Bu arada evde yapabileceğiniz birkaç basit şey var:

  • Dışkının kıvamını, sıklığını ve rengini her gün kısaca not alın; telefonla fotoğraf çekmek hekime anlatmayı kolaylaştırır.
  • Taze su kabını her zaman dolu tutun; ishal sırasında sıvı kaybı artar.
  • Antibiyotik sürecinde yeni bir mamaya geçmeyin; tek seferde iki değişken yaratmayın.
  • İlacın mamayla mı, aç karnına mı verileceğini hekiminize sorun ve aynı saate sadık kalın.
  • Kür bittikten sonra da dışkıyı birkaç hafta izleyin; toparlanma kademeli olabilir.

Beklemeden veteriner hekime

  • Dışkıda kan, siyah katran görünümlü dışkı ya da çok miktarda mukus
  • Günde birden fazla tekrarlayan kusma veya ilacın hemen geri çıkarılması
  • 24 saatten uzun süren iştahsızlık
  • Halsizlik, saklanma, çekilmiş deri veya kuru diş eti gibi susuzluk işaretleri
  • Yavru ya da yaşlı kedide sulu ishal
  • İshalin ilaç bittikten sonra birkaç gün içinde düzelmemesi

Bağırsaktaki dengeyi merak ediyor musunuz? Probiyotiklerle ilgili kanıtın nerede güçlü, nerede sınırlı olduğunu terazide görün.

Kanıt terazisi

Sık sorulanlar

Kedim ishal oldu, antibiyotiği kesebilir miyim?
Hayır, kendi başınıza kesmeyin. Yarım kalan kür enfeksiyonun geri dönmesine yol açabilir. Hekiminizi arayın; gerekirse ilacı ya da veriliş biçimini o değiştirir.
Antibiyotik ishali ne kadar sürer?
Çoğu kedide şikâyetler ilaç süresince başlar ve kür bitince azalır. Ancak bağırsak bakterilerindeki değişiklikler araştırmada ilaç bittikten 6 hafta sonra da ölçülebildi2. İlaç bittikten birkaç gün sonra düzelmeyen ishali hekime bildirin.
Probiyotik antibiyotikle aynı anda verilir mi?
Çalışmalarda probiyotik ya da sinbiyotik, antibiyotik kürü boyunca verildi; klindamisin çalışmasında antibiyotikten 1 saat sonra uygulandı5. Hangi ürünün ve hangi saatte verileceğini hekiminizle planlamanız en doğrusu.
Yavru kedide antibiyotik daha mı fazla etki eder?
Yaklaşık 2 aylık yavrularla yapılan çalışmada antibiyotik, bağırsak bakterilerinin gelişimini geciktirdi; bazı farklar aylarca sürdü, 300. günde ise büyük ölçüde kapanmıştı6. Bu yüzden yavruda antibiyotik sonrası dışkıyı daha uzun izlemek iyi olur.

Kaynaklar

  1. Torres-Henderson C, Summers S, Suchodolski J, et al. (2017). Effect of Enterococcus Faecium Strain SF68 on Gastrointestinal Signs and Fecal Microbiome in Cats Administered Amoxicillin-Clavulanate. Topics in Companion Animal Medicine. doi:10.1053/j.tcam.2017.11.002 · özet
  2. Whittemore JC, Stokes JE, Price JM, et al. (2019). Effects of a synbiotic on the fecal microbiome and metabolomic profiles of healthy research cats administered clindamycin: a randomized, controlled trial. Gut Microbes. doi:10.1080/19490976.2018.1560754 · özet
  3. Barko P, McMichael M, Swanson K, et al. (2018). The Gastrointestinal Microbiome: A Review. Journal of Veterinary Internal Medicine. doi:10.1111/jvim.14875 · özet
  4. Slaughter M, Sung CH, Suchodolski J, et al. (2026). Oral administration of Enterococcus lactis strain SF68 speeds the recovery of amoxicillin-clavulanate-induced dysbiosis in cats.. Journal of Feline Medicine and Surgery. doi:10.1177/1098612x261441923 · özet
  5. Stokes J, Price J, Whittemore J (2017). Randomized, Controlled, Crossover trial of Prevention of Clindamycin-Induced Gastrointestinal Signs Using a Synbiotic in Healthy Research Cats. Journal of Veterinary Internal Medicine. doi:10.1111/jvim.14795 · özet
  6. Stavroulaki EM, Suchodolski JS, Pilla R, et al. (2021). Short- and long-term effects of amoxicillin/clavulanic acid or doxycycline on the gastrointestinal microbiome of growing cats. PLOS ONE. doi:10.1371/journal.pone.0253031 · özet
  7. López Martí Á, Montero Palma C, López Martí H, et al. (2025). Efficacy of probiotic, prebiotic, synbiotic and postbiotic supplementation on gastrointestinal health in cats: systematic review and meta-analysis.. Journal of Small Animal Practice. doi:10.1111/jsap.13822 · özet

Sıradaki soru