Soru sorun
Yaşam

Kedim tüy yumağı kusuyor: Bu olağan mı?

Güncellendi: 4 dk okuma5 kaynakHazırlayan: Vetorin bilim ekibi

Tüy yumağı, kedinin kendini yalarken yuttuğu tüylerin midede toplanıp kusulmasıdır. Pek çok sahip bunu olağan sayar, ancak bir derlemeye göre kısa tüylü kedilerde sık tüy yumağı atılması çoğunlukla tüy yutmayı artıran ya da bağırsak hareketini değiştiren kronik bir sorunun işaretidir1. Düzenli tarama ve uygun lif içeriği yardımcı olabilir2.

  • Yutulan tüyün çoğu normalde dışkıyla sessizce atılır.
  • Kısa tüylü kedide sık tüy yumağı altta yatan bir soruna işaret edebilir.
  • Kaşıntı, pire ve besin intoleransı tüy yutmayı artırabilir.
  • Sürekli öğürme, iştahsızlık ve dışkısızlık tıkanma belirtisi olabilir.

Tüy yumağı nasıl oluşur?

Kediler gününün önemli bir bölümünü tımarlanarak geçirir. Dillerinin yüzeyindeki küçük, geriye dönük çıkıntılar ölü tüyleri tarak gibi toplar ve bu tüylerin çoğu yutulur. Sağlıklı bir kedide yutulan tüy, sindirim kanalı boyunca ilerleyip dışkıyla birlikte fark edilmeden atılır.

Tüy midede birikip ilerleyemediğinde ise sıkışarak bir kitle oluşturur; tıp dilinde buna trikobezoar denir. Kedi bu kitleyi çoğu zaman öğürerek, silindir biçimli ıslak bir tüy demeti olarak kusar. Yani tüy yumağı, iki şeyden birinin ya da ikisinin birden bozulduğunu gösterir: Ya yutulan tüy miktarı artmıştır ya da mide ve bağırsak bu tüyü yeterince hızlı ilerletemiyordur1.

Sık tüy yumağı neden olağan sayılmamalı?

Bir veteriner derlemesi, tüy yumağı kusmanın sahipler ve hekimler arasında sıradan bir kedi davranışı olarak görülecek kadar yaygın olduğunu, ancak bunun gerçekten olağan olup olmadığının belirsiz kaldığını vurgular1. Aynı derlemeye göre kısa tüylü kedilerin çoğunda sık tüy yumağı atılması, ya daha fazla tüy yutulmasına ya da bağırsak hareketinin değişmesine yol açan kronik bir hastalığın göstergesidir1.

Kaşıntılı deri hastalıkları, pire ve besin intoleransı bu tabloda sık gözden kaçan etkenler arasında sayılır1. Kaşınan kedi daha çok yalanır ve daha çok tüy yutar; bağırsakları hassas bir kedide ise tüyün ilerlemesi yavaşlayabilir. Derleme, konunun bilimsel olarak az çalışıldığını da açıkça belirtir: Ev kedilerinde tüy yumağının ne sıklıkta görüldüğüne dair yayımlanmış bir veri yoktur1.

Tekrarlayan kusmanın arkasında başka sorunlar da olabilir. Kronik kusma, ishal ya da kilo kaybı olan ve ultrasonda bağırsak duvarı kalınlaşmış 300 kedinin 288'inde biyopsiyle kronik ince bağırsak hastalığı saptandı3. Bu yüzden sık kusan bir kediyi yalnızca tüy yumağı diye izlemek, başka bir tanının gecikmesine yol açabilir.

32 kedi · 42 gün

şeker kamışı lifiyle dışkıdaki tüy yumağı sayısı ve kütlesi azaldı2

Loureiro BA · 2014 · Journal of Nutritional Science

Hangi kediler daha çok tüy yumağı yaşar?

Uzun ve yoğun tüylü ırklar, örneğin İran, Maine Coon ya da Norveç Orman kedileri, her tımarda daha fazla tüy yutar. Tüy dökümünün arttığı ilkbahar ve sonbahar aylarında kısa tüylü kedilerde de tüy yumağı sıklaşabilir.

Davranış da belirleyicidir. Sıkılan, yalnız kalan ya da evdeki bir değişiklik nedeniyle gerilen kediler kendilerini normalden fazla yalayabilir; bu da daha çok tüy yutmak demektir. Karnında, bacaklarının iç yüzünde ya da kuyruk dibinde tüyleri incelmiş bir kedide aşırı yalanmayı düşünün.

Öte yandan bağırsak hareketi yavaşlamış kedilerde, örneğin kabızlık eğilimi olan ya da az su içen kedilerde, tüyün sindirim kanalında ilerlemesi de güçleşebilir. Tüy yumağı sorunu yaşayan bir kedinin dışkı düzenine ve su tüketimine birlikte bakmak bu nedenle faydalıdır.

Lif tüy yumağına yardımcı olur mu?

Diyet lifinin bağırsak içeriğinin yapısını değiştirdiği ve tüy yumağı yönetiminde kullanılan seçeneklerden biri olduğu bir veteriner derlemesinde ele alınır4.

32 kediyle 42 gün süren bir denemede dört kuru mama karşılaştırıldı: ek lif içermeyen kontrol maması, %10 ya da %20 şeker kamışı lifi eklenmiş mamalar ve %10 selüloz eklenmiş mama2. Şeker kamışı lifi alan kedilerde dışkıyla atılan küçük ve orta boy tüy yumaklarının sayısı ve toplam tüy yumağı kütlesi azaldı; kontrol grubunda büyük tüy yumakları daha sık görüldü, yüksek şeker kamışı lifi grubunda ise hiç görülmedi2. Selüloz eklenmesinin bir etkisi gözlenmedi2.

Araştırmacılar uzun liflerin bağırsak hareketini daha çok uyararak tüyün ilerlemesini kolaylaştırabileceğini öne sürdü, ancak bu mekanizmanın doğrulanmadığını belirtti2. Çalışmada kusma değil dışkıdaki tüy yumakları ölçüldü. Ayrıca derleme, piyasadaki tüy yumağı mamalarının etkinliğine dair kamuya açık nesnel verinin bulunmadığını not eder1. Yani lif umut verici bir araç, ama her ürün aynı sonucu vermeyebilir.

Evde neler yapabilirsiniz?

Yutulan tüyü azaltmanın en doğrudan yolu, tüyün tarakta kalmasını sağlamaktır. Aşağıdaki adımlar çoğu kedide uygulanabilir ve kedinizle aranızda keyifli bir rutine de dönüşebilir.

  • Kısa tüylü kedileri haftada iki üç kez, uzun tüylüleri her gün tarayın.
  • Tüy döküm mevsimlerinde, özellikle ilkbaharda tarama sıklığını artırın.
  • Pire korumasını aksatmayın; kaşıntı tüy yutmayı artırır.
  • Kedinizin bol su içmesini teşvik edin; yaş mama toplam sıvı alımını yükseltebilir.5
  • Aşırı yalanma, tüy dökülen alanlar ya da deride kızarıklık fark ederseniz muayene ettirin.
  • Can sıkıntısıyla yalanmayı azaltmak için günlük oyun zamanı ayırın.

Tüy yumağı tıkanmaya yol açabilir mi?

Çoğu tüy yumağı kusularak ya da dışkıyla atılır. Ancak derleme, sorunun en kötü durumda ciddi hastalığa ve nadiren ölüme yol açabildiğini belirtir1. Mide ya da bağırsakta sıkışan büyük bir tüy kitlesi tıkanmaya neden olabilir.

Tıkanma şüphesinde kedi sık sık öğürür ama bir şey çıkaramaz, yediğini ve içtiğini kusar, mamaya ilgisini kaybeder ve dışkı yapmaz. Bu tablo beklemeden veteriner hekime gitmeyi gerektirir. Evde yağ ya da müshil vererek tıkanmayı açmaya çalışmayın.

Beklemeden veteriner hekime

  • Kedi sürekli öğürüyor ama tüy ya da başka bir şey çıkaramıyorsa
  • Yediğini ve içtiğini kusuyorsa
  • 24 saatten uzun süredir yemek yemiyorsa
  • İki üç gündür dışkı yapmıyorsa ya da karnı gergin ve ağrılıysa
  • Tüy yumağı kusması ayda birkaç kezi aşıyor ya da sıklaşıyorsa
  • Aşırı yalanma, tüy kaybı ya da kaşıntı belirgin hale geldiyse

Bağırsaktaki dengeyi merak ediyor musunuz? Probiyotiklerle ilgili kanıtın nerede güçlü, nerede sınırlı olduğunu terazide görün.

Kanıt terazisi

Sık sorulanlar

Kedinin ayda bir tüy yumağı kusması normal mi?
Uzun tüylü kedilerde ara sıra tüy yumağı görülebilir. Kısa tüylü bir kedide sık tüy yumağı atılması ise çoğunlukla altta yatan bir soruna işaret edebilir1; bu durumda muayene önerilir.
Tüy yumağı macunları işe yarar mı?
Tüy yumağına yönelik yaygın önlemlerin başarısını değerlendiren çalışma bulunmadığı bildirilmiştir1. Bir ürün kullanmadan önce sık tüy yumağının nedenini hekiminizle araştırmak daha doğru bir başlangıçtır.
Tüy yumağı maması gerekli mi?
Bazı lif türleri dışkıyla atılan tüy yumaklarını azaltmıştır2; ancak piyasadaki tüy yumağı mamalarının etkinliğine dair kamuya açık nesnel veri yoktur1. Düzenli tarama her durumda ilk adımdır.
Tüy yumağı ile öksürük nasıl ayırt edilir?
Tüy yumağı öncesinde kedi karnını kasarak öğürür ve sonunda bir şey çıkarır. Boynunu uzatıp yere eğilerek tekrarlayan, ardından hiçbir şey çıkmayan atakları ise solunum yolu kaynaklı olabilir; bunu videoya çekip hekiminize gösterin.

Kaynaklar

  1. Cannon M (2012). Hair Balls in Cats. Journal of Feline Medicine and Surgery. doi:10.1177/1098612x12470342 · özet
  2. Loureiro BA, Sembenelli G, Maria AP, et al. (2014). Sugarcane fibre may prevents hairball formation in cats.. Journal of Nutritional Science. doi:10.1017/jns.2014.27 · özet
  3. Norsworthy GD, Estep JS, Hollinger C, et al. (2015). Prevalence and underlying causes of histologic abnormalities in cats suspected to have chronic small bowel disease: 300 cases (2008-2013).. Journal of the American Veterinary Medical Association. doi:10.2460/javma.247.6.629 · özet
  4. Moreno AA, Parker VJ, Winston JA, Rudinsky AJ (2022). Dietary fiber aids in the management of canine and feline gastrointestinal disease.. Journal of the American Veterinary Medical Association. doi:10.2460/javma.22.08.0351 · özet
  5. Buckley CM, Hawthorne A, Colyer A, et al. (2011). Effect of dietary water intake on urinary output, specific gravity and relative supersaturation for calcium oxalate and struvite in the cat.. British Journal of Nutrition. doi:10.1017/s0007114511001875 · özet

Sıradaki soru