Mikrobiyota sözlüğü
Rehberlerde geçen bilimsel terimlerin bir iki cümlelik açıklamaları.
- Mikrobiyota
- Bağırsakta yaşayan bakteri, mantar, virüs ve diğer mikroorganizmaların oluşturduğu topluluktur. Kedide bu topluluk enerji metabolizmasından bağışıklığa kadar pek çok işlevde rol oynar1.
- Disbiyoz
- Bağırsak bakteri topluluğunun çeşitliliğinde, bileşiminde ya da işlevinde görülen dengesizliktir2. Kedilerde yedi bakteri grubunu ölçen bir disbiyoz indeksiyle sayısal olarak değerlendirilebilir3.
- Probiyotik
- Yeterli miktarda alındığında konakçının sağlığına fayda sağlayan canlı mikroorganizmalardır4. Etkisi suşa özgüdür.
- Prebiyotik
- Bağırsaktaki bakterilerin besin olarak kullandığı, sindirilmeden kalın bağırsağa ulaşan lif benzeri maddelerdir; FOS ve pektin örnek verilebilir5.
- Sinbiyotik
- Probiyotik ve prebiyotiği bir arada içeren ürünlerdir. Kedilerde antibiyotik dönemi ve kronik ishal üzerine çalışmaları vardır67.
- Postbiyotik
- Isı gibi yöntemlerle etkisizleştirilmiş mikroorganizmalar ya da bunların bileşenlerinden hazırlanan ürünlerdir. Canlı olmadıkları için mama içinde daha kararlı kalabilirler8.
- Suş
- Aynı bakteri türü içindeki, kendine özgü genetik özelliklere sahip alt çeşittir; "SF68" gibi bir kodla belirtilir. Probiyotik etkiler suşa göre değiştiği için türün yanında suşun da bilinmesi önemlidir4.
- CFU
- Koloni oluşturan birim (colony forming unit); bir üründe çoğalabilen canlı mikroorganizma sayısını gösterir. Etikette yazan CFU değerinin üründe gerçekten bulunması kalite açısından önemlidir9.
- Spor
- Bacillus gibi bazı bakterilerin zor koşullarda oluşturduğu dayanıklı, uyku hâlindeki biçimdir. Spor, ısıya ve mide asidine karşı bakteriyi korur; uygun ortamda yeniden aktif hâle geçer1011.
- Kısa zincirli yağ asitleri
- Bağırsak bakterilerinin lifleri ve diğer besinleri mayalayarak ürettiği asetik, propiyonik ve bütirik asit gibi küçük moleküllerdir. Bağırsak sağlığıyla ilişkili önemli metabolitler arasında sayılırlar1.
- Bütirat
- Kalın bağırsak hücrelerinin başlıca enerji kaynaklarından biri olan kısa zincirli bir yağ asididir. Bir meta-analizde probiyotiklerin sağlıklı kedilerde dışkı bütirik asit düzeyini artırdığı bildirildi12.
- Safra asitleri
- Karaciğerde üretilip yağların sindirimine yardım eden maddelerdir; bağırsak bakterileri bunları ikincil safra asitlerine dönüştürür. Antibiyotik sonrası bu dönüşüm bozulabilir ve bir çalışmada probiyotik grubunda ikincil safra asitleri yeniden arttı13.
- IgA
- Bağırsak gibi mukozal yüzeylerde öne çıkan bir antikor türüdür (immünoglobulin A). Bazı kedi çalışmalarında probiyotik takviyesiyle serum IgA düzeylerinin arttığı görüldü14.
- Randomize kontrollü çalışma
- Katılımcıların kurayla deneme ve kontrol (çoğunlukla plasebo) gruplarına ayrıldığı çalışma türüdür. Ne verildiğini araştırmacının da bilmediği çift kör tasarımda yanlılık en aza iner15.
- Meta-analiz
- Aynı soruyu inceleyen birden çok çalışmanın sonuçlarını istatistiksel olarak birleştiren analizdir. Kedilerde probiyotik ve benzeri ürünleri inceleyen 2025 tarihli meta-analiz 20 çalışmayı değerlendirdi12.
Kaynaklar
- Barko P, McMichael M, Swanson K, et al. (2018). The Gastrointestinal Microbiome: A Review. Journal of Veterinary Internal Medicine. doi:10.1111/jvim.14875 · özet
- Suchodolski JS (2021). Analysis of the gut microbiome in dogs and cats. Veterinary Clinical Pathology. doi:10.1111/vcp.13031 · özet
- Sung CH, Marsilio S, Chow B, et al. (2022). Dysbiosis index to evaluate the fecal microbiota in healthy cats and cats with chronic enteropathies. Journal of Feline Medicine and Surgery. doi:10.1177/1098612x221077876 · özet
- Hill C, Guarner F, Reid G, et al. (2014). The International Scientific Association for Probiotics and Prebiotics consensus statement on the scope and appropriate use of the term probiotic. Nature Reviews Gastroenterology & Hepatology. doi:10.1038/nrgastro.2014.66 · özet
- Barry KA, Middelbos IS, Vester Boler BM, et al. (2012). Effects of dietary fiber on the feline gastrointestinal metagenome.. Journal of Proteome Research. doi:10.1021/pr3006809 · özet
- Stokes J, Price J, Whittemore J (2017). Randomized, Controlled, Crossover trial of Prevention of Clindamycin-Induced Gastrointestinal Signs Using a Synbiotic in Healthy Research Cats. Journal of Veterinary Internal Medicine. doi:10.1111/jvim.14795 · özet
- Hart ML, Suchodolski JS, Steiner JM, et al. (2012). Open-label trial of a multi-strain synbiotic in cats with chronic diarrhea. Journal of Feline Medicine and Surgery. doi:10.1177/1098612x11434386 · özet
- Wang W, Miao C, Chen Q, et al. (2025). Postbiotic supplementation promotes gut barrier integrity and immune balance in cats via microbiota modulation.. Frontiers in Microbiology. doi:10.3389/fmicb.2025.1692845 · özet
- Weese JS, Martin H (2011). Assessment of commercial probiotic bacterial contents and label accuracy.. The Canadian veterinary journal = La revue veterinaire canadienne. · özet
- Hong HA, Duc LH, Cutting SM (2005). The use of bacterial spore formers as probiotics: Table 1. FEMS Microbiology Reviews. doi:10.1016/j.femsre.2004.12.001 · özet
- Cutting SM (2011). Bacillus probiotics. Food Microbiology. doi:10.1016/j.fm.2010.03.007 · özet
- López Martí Á, Montero Palma C, López Martí H, et al. (2025). Efficacy of probiotic, prebiotic, synbiotic and postbiotic supplementation on gastrointestinal health in cats: systematic review and meta-analysis.. Journal of Small Animal Practice. doi:10.1111/jsap.13822 · özet
- Slaughter M, Sung CH, Suchodolski J, et al. (2026). Oral administration of Enterococcus lactis strain SF68 speeds the recovery of amoxicillin-clavulanate-induced dysbiosis in cats.. Journal of Feline Medicine and Surgery. doi:10.1177/1098612x261441923 · özet
- Zhang M, Xu H, Zhang T, et al. (2025). Dietary Supplementation with Bacillus licheniformis and Bacillus subtilis Modulates Immunity, Serum Metabolome, and Intestinal Homeostasis in Cats.. Animals. doi:10.3390/ani15202971 · özet
- Bybee S, Scorza A, Lappin M (2011). Effect of the Probiotic Enterococcus faecium SF68 on Presence of Diarrhea in Cats and Dogs Housed in an Animal Shelter. Journal of Veterinary Internal Medicine. doi:10.1111/j.1939-1676.2011.0738.x · özet