Soru sorun
Mikrobiyota

Kedinizin bağırsak florası nedir, yaşla nasıl değişir?

Güncellendi: 4 dk okuma10 kaynakHazırlayan: Vetorin bilim ekibi

Bağırsak florası, bugünkü adıyla mikrobiyota, kedinin sindirim kanalında yaşayan bakteri, arke, mantar, protozoa ve virüs topluluğudur1. Bu topluluk enerji dengesi, bağırsak yüzeyinin sağlığı ve bağışıklıkla ilişkilidir1. Kedide mikrobiyota yavruluktan yaşlılığa değişir ve mama türünden etkilenir23. Dengenin bozulmasına disbiyoz denir; kedilerde bunu ölçen bir disbiyoz indeksi geliştirildi4.

  • Mikrobiyota, bağırsakta yaşayan mikroorganizma topluluğudur.
  • Kedide enterokoklar başlıca laktik asit bakterileri arasındadır.
  • Mikrobiyota yaşla ve mama biçimiyle birlikte değişir.
  • Disbiyoz indeksi kronik enteropatili kedileri %96 özgüllükle ayırdı.

Bağırsak florası ile mikrobiyota aynı şey mi?

"Bağırsak florası" eski ama hâlâ yaygın bir ifadedir; bilim dünyasında bugün daha çok "mikrobiyota" denir. Mikrobiyota, sindirim kanalında yaşayan bakteri, arke, mantar, protozoa ve virüslerden oluşan topluluğun adıdır1. Bu mikroorganizmaların taşıdığı genlerin tamamına ise mikrobiyom denir.

Bu topluluk pasif bir yolcu değildir. Bağırsak mikroorganizmalarının genleri, kedinin kendi başına yapamayacağı metabolik işleri yapabilir; mikrobiyom bu nedenle konak fizyolojisinin etkin bir parçası olarak görülür1. Bağırsak bakterilerinin ürettiği maddeler bağırsağın yanı sıra böbrek, beyin ve kalp gibi başka organ sistemlerini de etkileyebilir5.

  • Mikrobiyota: bağırsakta yaşayan mikroorganizma topluluğu.
  • Mikrobiyom: bu topluluğun taşıdığı genlerin bütünü.
  • Disbiyoz: mikrobiyotanın yapısında ya da işlevinde bozulma.

Kedinin mikrobiyotasında kimler yaşar?

Dört sağlıklı yetişkin kedinin dışkısıyla yapılan metagenomik bir çalışmada baskın bakteri şubeleri Firmicutes, Bacteroidetes ve Proteobacteria olarak bulundu6. Kullanılan veri tabanına göre Firmicutes payı %36,3 ile %49,8, Bacteroidetes payı %36,1 ile %24,1 arasında hesaplandı6. Kedi zorunlu etçil olsa da mikrobiyomu, bakteri türleri ve gen içeriği bakımından hem et hem bitki yiyen hayvanlarınkine benziyordu6.

Kedinin mikrobiyotası insan ve köpekten ayrışan özellikler de taşır. Japonya'da yapılan bir çalışmada, insanda baskın olan bifidobakterilerin ve köpekte baskın olan laktobasillerin kedi bağırsağında önemli görünmediği; kedide laktik asit üreten başlıca bakterilerin enterokoklar olduğu bildirildi2. Bu farklılık, insan ya da köpek için yapılan gözlemlerin kediye doğrudan aktarılmaması gerektiğini hatırlatır.

%77 / %96

disbiyoz indeksinin kronik enteropatili kedileri ayırmadaki duyarlılığı ve özgüllüğü4

Sung CH · 2022 · Journal of Feline Medicine and Surgery

Mikrobiyota yaşla nasıl değişir?

Kediler doğduktan sonra mikrobiyotaları hızla şekillenir ve bu süreç yetişkinliğe kadar sürer. Yavru kedileri erken yetişkinliğe kadar izleyen boylamsal (aynı hayvanları zaman içinde tekrar tekrar ölçen) bir çalışmada, dışkı mikrobiyomunun bu dönemde belirgin biçimde değiştiği ve bu değişimin kısırlaştırmadan bağımsız olduğu gösterildi7.

Daha geniş bir yaş aralığına bakan çalışmada kediler beş yaş grubunda incelendi: sütten kesilmemiş, sütten kesilme dönemindeki, genç, yaşlı ve ileri yaşlı2. Bağırsak mikrobiyotasının bileşimi yaşla değişti; laktobasil türlerinin dağılımı da yaş grupları arasında farklılık gösterdi2. Çalışmanın büyük bölümü kültür yöntemiyle yapıldı; bu yöntem, laboratuvarda üretilemeyen bakterileri gözden kaçırabilir.

Yeni Zelanda'da yapılan beş yıllık bir çalışmada akraba yavrular sütten kesildikleri 8. haftadan 5 yaşına (260. hafta) kadar izlendi ve iki ticari mamadan biriyle (kuru ya da konserve) beslendi3. Araştırmacılar, dışkı mikrobiyotasının yaş ile mama biçiminin etkileşiminden etkilendiğini bildirdi3. Yani bir kedinin florası yalnızca yaşla değil, ömür boyu yediği mamanın türüyle birlikte şekilleniyor.

Gelişim döneminde verilen ilaçlar da bu süreci etkileyebilir. Yaklaşık iki aylıkken üst solunum yolu enfeksiyonu nedeniyle amoksisilin-klavulanik asit (20 gün) ya da doksisiklin (28 gün) alan yavrular, ilaç almayan yavrularla 300 gün boyunca karşılaştırıldı; her grupta 15 kedi vardı8. Her iki antibiyotiğin de mikrobiyotanın gelişimsel ilerleyişini geciktirdiği görüldü; 300. günde gruplar arasında yalnızca küçük farklar kalmıştı8.

Disbiyoz nedir, nasıl ölçülür?

Hastalık durumunda mikrobiyotada görülen değişikliklere disbiyoz denir. Bu kavram yalnızca bakteri çeşitliliğindeki azalmayı değil, topluluk yapısındaki ve bakterilerin ürettiği maddelerdeki işlevsel değişiklikleri de kapsar5. Kronik enteropatisi (uzun süreli bağırsak hastalığı) olan kedilerde mikrobiyal çeşitliliğin sağlıklı kedilere göre azaldığı gösterildi9. Bu kedilerde Enterobacteriaceae ve Streptococcaceae gibi gruplar artarken Bifidobacterium ve Ruminococcaceae gibi gruplar azalmıştı9.

Kedilere özgü bir disbiyoz indeksi (Dİ), 80 sağlıklı kedi ile 68 kronik enteropatili kedinin dışkı örnekleri kullanılarak geliştirildi4. İndeks; Bacteroides, Bifidobacterium, Clostridium hiranonis, Escherichia coli, Faecalibacterium, Streptococcus ve Turicibacter olmak üzere yedi bakteri grubunu ve toplam bakteri miktarını kantitatif PCR ile ölçüp tek bir sayıya dönüştürür4.

Hasta kedilerde E. coli ve Streptococcus artmış, diğer gruplar azalmıştı4. Eşik değeri 0 alındığında indeks, hasta kedilerin mikrobiyotasını sağlıklılardan %77 duyarlılık ve %96 özgüllükle ayırdı; 68 hasta kedinin 52'sinde indeks 0'ın üzerindeydi4. Çalışma geriye dönük olarak yapıldı; yazarlar testin klinikteki yerini belirlemek için ileriye dönük çalışmalar gerektiğini belirtti4.

İshal yaşayan kedilerde flora farklı mı?

Sağlıklı 21 kedi, akut ishalli 19 kedi ve kronik ishalli 29 kediyle yapılan bir çalışmada sağlıklı ve ishalli kediler arasında anlamlı bakteri farkları bulundu10. İshalli kedilerde Enterobacteriaceae ailesi ile Streptococcus ve Collinsella cinsleri artmış; sağlıklı kedilerde ise Bacteroidaceae ailesi ile Megamonas ve Roseburia gibi cinsler daha bol bulunmuştu10.

Bu bulgular, mikrobiyotadaki değişimin ishalin nedeni mi yoksa sonucu mu olduğunu tek başına söylemez. Yine de dışkı mikrobiyotasının ölçülebilir bir sağlık göstergesi olabileceğini düşündürür. Mikrobiyom analizlerinin klinikte daha yaygın kullanılabilmesi için yöntemlerin standartlaştırılması gerektiği de vurgulanıyor5.

Beklemeden veteriner hekime

  • İshal iki-üç günden uzun sürüyor ya da sık tekrarlıyorsa
  • Dışkıda kan, siyah katran rengi ya da yoğun mukus varsa
  • Kediniz kilo kaybediyor, iştahı azaldı ya da sık kusuyorsa
  • Yavru ya da yaşlı kedide ishale halsizlik eşlik ediyorsa

Bağırsaktaki dengeyi merak ediyor musunuz? Probiyotiklerle ilgili kanıtın nerede güçlü, nerede sınırlı olduğunu terazide görün.

Kanıt terazisi

Sık sorulanlar

Kedimin bağırsak florası bozuk mu, nasıl anlarım?
Bunu evde gözle anlamanın güvenilir bir yolu yoktur. Uzun süren yumuşak dışkı, sık ishal ya da kilo kaybı veteriner hekime gitme nedenidir; hekim gerekirse dışkı mikrobiyotasını ölçen disbiyoz indeksi gibi testlere başvurabilir.
Kuru mama ile konserve mama florayı farklı etkiler mi?
Beş yıl süren bir çalışmada kedilerin dışkı mikrobiyotasının yaş ile mama biçiminin etkileşiminden etkilendiği bildirildi. Yani mama türü, florayı uzun vadede şekillendiren etkenlerden biridir.
Kısırlaştırma florayı değiştirir mi?
Yavruları erken yetişkinliğe kadar izleyen bir çalışmada dışkı mikrobiyomundaki değişimin kısırlaştırmadan bağımsız olduğu bulundu. Bu dönemdeki değişim daha çok yaşla ilişkiliydi.
Kedide hangi bakteriler laktik asit üretir?
Japonya'da yapılan bir çalışmaya göre kedide laktik asit üreten başlıca bakteriler enterokoklardır. İnsanda baskın olan bifidobakteriler ve köpekte baskın olan laktobasiller kedide aynı ölçüde önemli görünmüyor.

Kaynaklar

  1. Barko P, McMichael M, Swanson K, et al. (2018). The Gastrointestinal Microbiome: A Review. Journal of Veterinary Internal Medicine. doi:10.1111/jvim.14875 · özet
  2. Masuoka H, Shimada K, Kiyosue-Yasuda T, et al. (2017). Transition of the intestinal microbiota of cats with age.. PLOS ONE. doi:10.1371/journal.pone.0181739 · özet
  3. Bermingham EN, Young W, Butowski CF, et al. (2018). The Fecal Microbiota in the Domestic Cat (Felis catus) Is Influenced by Interactions Between Age and Diet; A Five Year Longitudinal Study.. Frontiers in Microbiology. doi:10.3389/fmicb.2018.01231 · özet
  4. Sung CH, Marsilio S, Chow B, et al. (2022). Dysbiosis index to evaluate the fecal microbiota in healthy cats and cats with chronic enteropathies. Journal of Feline Medicine and Surgery. doi:10.1177/1098612x221077876 · özet
  5. Suchodolski JS (2021). Analysis of the gut microbiome in dogs and cats. Veterinary Clinical Pathology. doi:10.1111/vcp.13031 · özet
  6. Barry KA, Middelbos IS, Vester Boler BM, et al. (2012). Effects of dietary fiber on the feline gastrointestinal metagenome.. Journal of Proteome Research. doi:10.1021/pr3006809 · özet
  7. Deusch O, O’Flynn C, Colyer A, et al. (2015). A Longitudinal Study of the Feline Faecal Microbiome Identifies Changes into Early Adulthood Irrespective of Sexual Development. PLOS ONE. doi:10.1371/journal.pone.0144881 · özet
  8. Stavroulaki EM, Suchodolski JS, Pilla R, et al. (2021). Short- and long-term effects of amoxicillin/clavulanic acid or doxycycline on the gastrointestinal microbiome of growing cats. PLOS ONE. doi:10.1371/journal.pone.0253031 · özet
  9. Marsilio S, Pilla R, Sarawichitr B, et al. (2019). Characterization of the fecal microbiome in cats with inflammatory bowel disease or alimentary small cell lymphoma. Scientific Reports. doi:10.1038/s41598-019-55691-w · özet
  10. Suchodolski JS, Foster ML, Sohail MU, et al. (2015). The fecal microbiome in cats with diarrhea.. PLOS ONE. doi:10.1371/journal.pone.0127378 · özet

Sıradaki soru