Soru sorun
Mikrobiyota

Mama değiştirdikten sonra kediniz neden ishal oldu?

Güncellendi: 4 dk okuma5 kaynakHazırlayan: Vetorin bilim ekibi

Mamayı birden değiştirmek, kedinin bağırsak bakterilerine hazırlıksız yakalanacakları yeni bir besin karışımı sunar; bu da birkaç gün süren yumuşak dışkı ya da ishale yol açabilir. Araştırmalar kedinin dışkı mikrobiyotasının mama biçimine ve içindeki lif türüne göre değiştiğini gösteriyor12. Eski ve yeni mamayı 7–10 günde azar azar karıştırarak geçmek, bağırsağa uyum için zaman tanır.

  • Mamanın biçimi ve lif türü, bağırsaktaki bakteri dağılımını değiştirebiliyor.
  • Ani geçiş, bakterilere ve sindirim enzimlerine uyum zamanı bırakmaz.
  • Eski ve yeni mamayı 7–10 günde kademeli karıştırın.
  • Geçiş sırasında başka bir değişiklik yapmamaya çalışın.

Mama, bağırsak bakterilerini gerçekten değiştirir mi?

Evet. Kedinizin bağırsağında yaşayan bakteri topluluğu, yani mikrobiyota, büyük ölçüde ne yediğiyle beslenir. Mama değişince bazı bakteri gruplarının işi kolaylaşır, bazılarınınki zorlaşır; topluluğun yeni dengeye oturması zaman alır.

Yeni Zelanda'da akraba yavru kediler sütten kesildikleri 8. haftadan 5 yaşına kadar ya kuru (granül) ya da konserve mamayla beslenerek izlendi. Hem mamanın biçimi hem de yaş, dışkı mikrobiyotasının bileşimini etkiledi1. Örneğin Peptostreptococcaceae ailesine ait bakteriler, konserve mamayla beslenen kedilerde okuma payının ortalama %25,7'sini, kuru mamayla beslenenlerde %17,0'ını oluşturdu1.

Lif türü de fark yaratıyor. Dört sağlıklı yetişkin kediyle yapılan çapraz düzenli bir çalışmada kediler 30'ar gün boyunca selüloz, FOS (fruktooligosakkarit) ya da pektin içeren mamalarla beslendi2. FOS ve pektin, yani bağırsak bakterilerinin işleyebildiği lifler, bakterilerin karbonhidrat sindiren enzimlerine ait genlerde değişikliğe yol açtı2. Çalışma yalnızca 4 kediyle yapıldı; yine de mamadaki küçük bir bileşen farkının bile bakteri topluluğuna yansıyabildiğini gösteriyor.

Ani geçiş neden ishale yol açabilir?

Kedi zorunlu etçildir, ama bağırsak bakterileri karbonhidrat ve lif işleme konusunda da şaşırtıcı ölçüde donanımlıdır. Metagenom çalışmasında kedi mikrobiyotasının hem tür hem de gen içeriği bakımından hepçil hayvanlarınkine benzediği bulundu2. Bu esneklik iyi bir şey, ama uyum sağlamak için birkaç gün gerekiyor.

Mama bir gecede değişirse protein, yağ ve lif oranı ile içerikteki maddeler aniden farklılaşır. Henüz uyum sağlamamış bir bakteri topluluğu ve sindirim sistemi, yeni karışımın bir kısmını tam sindiremeyebilir. Kalın bağırsağa sindirilmeden ulaşan besin, suyu bağırsak içine çekip dışkıyı yumuşatabilir ve gazı artırabilir. Bu tablo çoğu zaman birkaç gün içinde kendiliğinden yatışır, ama bazı kedilerde daha uzun sürer.

Bir de alışkanlık tarafı var. Kediler rutinlerine bağlı hayvanlardır. Sağlıklı kedilerle ve idrar kesesi hastalığı olan kedilerle 77 hafta süren bir gözlemde, bakıcı ya da düzen değişikliği gibi olağan dışı olaylar yaşanan haftalarda iştah azalması riski 9,3 kat, kum kabı dışına dışkılama riski 9,8 kat arttı3. Mama değişimi tek başına böyle bir olay sayılmasa da taşınma, misafir, veteriner ziyareti gibi değişikliklerle aynı haftaya denk gelirse etkiler üst üste binebilir.

%25,7 / %17,0

Bir bakteri ailesinin dışkıdaki payı: konserve mamayla / kuru mamayla beslenen kediler (5 yıllık izlem)1

Bermingham EN · 2018 · Frontiers in Microbiology

Gün gün kademeli geçiş planı

Amaç, bağırsağa yeni mamayı küçük adımlarla tanıtmak. Aşağıdaki plan çoğu kedi için uygundur; hassas midesi olan ya da daha önce mama değişiminde sorun yaşamış kedilerde her adımı iki katı sürede uygulayın.

İki mamayı aynı kapta iyice karıştırın. Kediniz yalnızca eski taneleri seçip yenileri bırakıyorsa, kuru mamayı birkaç damla ılık suyla hafifçe nemlendirmek tanelerin birbirine karışmasını kolaylaştırır. Toplam günlük miktarı değiştirmeyin; geçiş, porsiyonu büyütmek için uygun bir zaman değil.

  • 1–2. gün: dörtte üç eski mama, dörtte bir yeni mama.
  • 3–4. gün: yarı yarıya eski ve yeni mama.
  • 5–6. gün: dörtte bir eski mama, dörtte üç yeni mama.
  • 7. gün ve sonrası: yalnızca yeni mama.
  • Dışkı yumuşarsa bir önceki adıma dönün ve orada 2–3 gün bekleyin.

Kuru mamadan yaş mamaya ya da tersine geçerken

Kuru ve yaş mama arasındaki geçiş, aynı türden iki mama arasındaki geçişten daha büyük bir değişikliktir. Beş yıllık izlemde mamanın biçimi, kedinin ömrü boyunca dışkı mikrobiyotasında belirgin bir iz bıraktı1. Bu yüzden biçim değiştirirken plana sadık kalmak ve acele etmemek daha önemli.

Yaş mamanın bir artısı da su içeriği. Kuru mamanın su oranı adım adım artırıldığında, kedilerin toplam sıvı alımının belirgin biçimde yükseldiği görüldü; %73,3 nemli mamada günlük toplam sıvı alımı yaklaşık 145 ml'ye çıktı4. Az su içen kedilerde yaş mama oranını kademeli artırmak bu açıdan da işe yarayabilir.

Kediniz yeni mamayı hiç yemiyorsa zorlamayın ve aç bırakarak alıştırmaya çalışmayın. Kediler uzun süre aç kalmaya iyi dayanamaz. Eski mamanın oranını yeniden artırın, yeni mamayı hafifçe ılıtmayı ya da farklı bir kapta sunmayı deneyin.

Geçiş sırasında neleri izlemelisiniz?

Geçiş süresince her gün kum kabına kısaca bakmak, sorunu erken fark etmenin en kolay yoludur. Dışkının biçimi, sıklığı ve kokusu en iyi göstergelerdir; hafif yumuşama ilk birkaç gün beklenebilir.

İshalli kedilerin dışkı mikrobiyotası sağlıklı kedilerinkinden farklıdır: ishalli kedilerde Enterobacteriaceae ailesi ve Streptococcus gibi gruplar artmış, Bacteroidetes şubesi azalmış bulundu5. Yani ishal yalnızca bir kıvam meselesi değil, bakteri dengesinin de bozulduğunun bir işareti. Bu nedenle uzayan ishali beklemeye almayın.

  • Dışkı biçimini 7 günlük bir çizelgede not edin.
  • İştahı ve mamanın ne kadarının bittiğini takip edin.
  • Geçişi taşınma, aşı ya da yeni hayvan gelişi gibi değişikliklerle aynı haftaya koymayın.
  • Ödül mamalarını geçiş boyunca azaltın; yeni bir değişken eklemesinler.

Beklemeden veteriner hekime

  • Dışkıda kan, siyah renk ya da yoğun mukus
  • 48 saati aşan sulu ishal
  • Kusmanın ishale eşlik etmesi veya tekrarlaması
  • 24 saatten uzun hiç yememe
  • Halsizlik, saklanma ya da susuzluk işaretleri
  • Yavru, yaşlı veya kronik hastalığı olan kedide ishal

Bağırsaktaki dengeyi merak ediyor musunuz? Probiyotiklerle ilgili kanıtın nerede güçlü, nerede sınırlı olduğunu terazide görün.

Kanıt terazisi

Sık sorulanlar

Mama değişiminden sonra ishal kaç gün sürer?
Kademeli geçişte hafif yumuşama genellikle birkaç gün içinde yatışır. Sulu ishal 48 saati aşıyorsa ya da kan, kusma veya halsizlik eşlik ediyorsa beklemeden veteriner hekime gidin.
Aynı markanın farklı çeşidine geçerken de kademeli geçiş gerekir mi?
Evet, mümkünse. Aynı markada bile protein kaynağı, yağ oranı ve lif türü değişebilir; dört kedilik bir çalışmada yalnızca lif türünün değişmesi bile bakteri genlerine yansıdı2.
Kuru mamadan yaş mamaya geçmek daha mı zor?
Biçim değişikliği daha büyük bir değişikliktir; uzun süreli izlemde mamanın biçimi dışkı mikrobiyotasında belirgin fark yarattı1. Planı 10–14 güne yaymak hassas kedilerde işinizi kolaylaştırır.
Sürekli farklı mama vermek kedi için kötü mü?
Bazı kediler çeşitliliğe iyi uyum sağlar, bazılarının sindirimi ise her değişiklikte bozulur. Kedinizin dışkısı her geçişte yumuşuyorsa, onu iyi tolere ettiği bir mamada sabit tutmak daha rahat bir düzen sağlar.

Kaynaklar

  1. Bermingham EN, Young W, Butowski CF, et al. (2018). The Fecal Microbiota in the Domestic Cat (Felis catus) Is Influenced by Interactions Between Age and Diet; A Five Year Longitudinal Study.. Frontiers in Microbiology. doi:10.3389/fmicb.2018.01231 · özet
  2. Barry KA, Middelbos IS, Vester Boler BM, et al. (2012). Effects of dietary fiber on the feline gastrointestinal metagenome.. Journal of Proteome Research. doi:10.1021/pr3006809 · özet
  3. Stella JL, Lord LK, Buffington CA (2011). Sickness behaviors in response to unusual external events in healthy cats and cats with feline interstitial cystitis.. Journal of the American Veterinary Medical Association. doi:10.2460/javma.238.1.67 · özet
  4. Buckley CM, Hawthorne A, Colyer A, et al. (2011). Effect of dietary water intake on urinary output, specific gravity and relative supersaturation for calcium oxalate and struvite in the cat.. British Journal of Nutrition. doi:10.1017/s0007114511001875 · özet
  5. Suchodolski JS, Foster ML, Sohail MU, et al. (2015). The fecal microbiome in cats with diarrhea.. PLOS ONE. doi:10.1371/journal.pone.0127378 · özet

Sıradaki soru