Kediler tüylerini yıl boyunca yeniler; ilkbahar ve sonbaharda dökülme belirgin biçimde artar, evde yaşayan kedilerde ise yapay ışık ve sabit sıcaklık nedeniyle yıl boyu sürebilir. Deri sağlıklı ve tüysüz bölge yoksa bu çoğunlukla olağandır. Tüysüz alanlar, kaşıntı, kızarıklık ya da aşırı yalanma eşlik ediyorsa pire, alerji, mantar, stres ya da beslenmeyle ilgili bir sorun araştırılmalıdır.
- Mevsimsel tüy dökümü olağandır; tüysüz alan ve kaşıntı olağan değildir.
- Tüy büyük ölçüde proteinden oluşur; dengeli ve eksiksiz mama deri ve tüy için temeldir.
- Çok tüy döken ve kendini çok yalayan kedi daha fazla tüy yutar, tüy yumağı artabilir.
- Köpekler için satılan pire ürünleri kediler için zehirli olabilir.
Ne kadar tüy dökümü normal?
Her kedi tüy döker; uzun tüylü kedilerde dökülen tüy koltukta, kıyafetlerde ve tarakta daha göze çarpar. Olağan tüy dökümünde tüy her yerden eşit biçimde azalır, deri pembe ve temizdir, kedi kendini her zamanki kadar yalar. Kediniz enerjik, iştahlı ve tüyleri parlaksa yoğun bir dökülme dönemi çoğu zaman birkaç haftada yatışır.
Dikkat etmeniz gereken, tüyün nereden ve nasıl döküldüğüdür. Belirli bir bölgede incelme ya da tüysüz bir alan, kepeklenme, kabuk, kızarıklık ve sık kaşınma olağan döküm değildir.
Kediler neden çok tüy döker?
- Mevsim ve ışık: Gün ışığının süresi tüy yenilenmesini etkiler. İlkbaharda kış tüyleri, sonbaharda yaz tüyleri dökülür.
- Pire ve kaşıntılı deri hastalıkları: Pire ısırığına alerji, çevresel alerjiler ve besin alerjisi yoğun yalanmaya ve tüy kaybına yol açabilir.
- Mantar enfeksiyonu: Genellikle halka şeklinde tüysüz alanlarla görülür ve insanlara da bulaşabilir.
- Stres: Taşınma, yeni bir hayvan ya da rutin değişikliği bazı kedilerde aşırı yalanmaya yol açar. Ancak yalanma kaynaklı tüy kaybında çoğu zaman altta kaşıntılı bir deri sorunu da bulunur; “stresten” demeden önce deri muayenesi gerekir.
- Yaş ve hastalıklar: Yaşlı ya da kilolu kediler kendini tam temizleyemeyince tüy keçeleşir ve kalitesi bozulur. Yaşlı kedide iştah artarken kilo kaybı ve kötüleşen tüy görünümü tiroit hastalığını düşündürebilir.
Beslenme ve sindirim tüyü etkiler mi?
Tüy büyük ölçüde keratin denen bir proteinden yapılır ve sürekli yenilenir. Bu yüzden tüyün görünümü beslenmenin iyi bir aynasıdır. Kedi ihtiyacını karşılayan, tam ve dengeli (etikette “tam mama” ya da “komple mama” yazan) bir mamayla beslenen kedide beslenme kaynaklı tüy sorunu seyrektir. Uzun süre yalnızca ev yemeği, ödül maması ya da tek tip yiyecekle beslenen kedilerde ise tüyler matlaşıp kuruyabilir.
Deri ve tüy için özellikle protein ve bazı yağ asitleri (omega-6 ve omega-3) önemlidir. Besin alerjisi olan kedilerde kaşıntı ve tüy kaybına zaman zaman kusma ya da yumuşak dışkı gibi sindirim belirtileri de eşlik edebilir; bu durumda hekiminiz bir eleme diyeti önerebilir. Probiyotiklerin tüy dökümüne etkisi ise kedilerde kontrollü bir çalışmayla ölçülmüş değildir; bu iddianın durumu kanıt terazisinde.
Tüy dökümü ve tüy yumağı
Kendini temizleyen kedi döktüğü tüylerin bir kısmını yutar. Dökülme ve yalanma arttıkça mideye giden tüy de artar ve tüy yumağı sıklaşabilir. Bir derlemeye göre kaşıntılı deri hastalıkları, pire ve besin intoleransı tüy yutmayı artıran etkenler arasındadır; sık tüy yumağı bu yüzden yalnızca bir “tüy sorunu” değil, bazen bir deri ya da sindirim sorununun işaretidir1. Konunun ayrıntısı tüy yumağı rehberimizde.
Evde neler yapabilirsiniz?
- Düzenli tarayın: Kısa tüylü kedileri haftada bir iki kez, uzun tüylüleri mümkünse her gün tarayın. Tarakta kalan her tüy, kedinin yutmayacağı bir tüydür.
- Pire korumasını aksatmayın: Hekiminizin önerdiği, kediler için üretilmiş ürünleri kullanın. Köpekler için satılan bazı pire ürünleri kediler için zehirlidir.
- Mamayı sık değiştirmeyin: Tam ve dengeli bir mamada kalın; değişiklik gerekiyorsa bir haftaya yayın.
- Stres kaynaklarını azaltın: Saklanabileceği, yüksekte durabileceği alanlar ve düzenli bir gün akışı yardımcı olur.
- Sık yıkamayın: Kediler kendini temizler; gereksiz banyo deriyi kurutabilir.
Probiyotik tüy dökümünü azaltır mı?
Tüy dökümünü azalttığı kedilerde gösterilmiş bir probiyotik yok; bu nedenle tüy dökümü için probiyotik önermiyoruz. Probiyotiğin yeri sindirim ve bağırsak florasıdır.

Vetorin PetPRO+ Kedi
Sindirimi ve bağırsak florasını desteklemek için hazırlanmış probiyotikli bir yem katkısıdır. Etikete göre içme suyuna katılır: 1 litre suya 2 damla; hazırlanan su 3 gün kullanılır. Bu bir ilaç değil, yem katkı maddesidir; tedavi amaçlı kullanılamaz.
Kullanım rehberiBeklemeden veteriner hekime
- Tüysüz alanlar, kızarıklık, kabuk ya da yara varsa
- Kediniz sürekli kaşınıyor, ısırıyor ya da bir bölgeyi durmadan yalıyorsa
- Halka şeklinde tüysüz alanlar görüyorsanız (evdeki herkesi korumak için de)
- Tüy dökümüne kilo kaybı, aşırı iştah ya da çok su içme eşlik ediyorsa
- Kusma, ishal ya da sıklaşan tüy yumağı varsa
- Dökülme aniden ve çok yoğun başladıysa
Sık sorulanlar
Kedinin tüy dökmemesi için ne yapmalı?
Tüy dökülmesi önleyici malt ya da damlalar işe yarar mı?
Kedim mevsim dışında da çok tüy döküyor, neden?
Kediyi yıkamak tüy dökümünü azaltır mı?
Kaynaklar
- Cannon M (2012). Hair Balls in Cats. Journal of Feline Medicine and Surgery. doi:10.1177/1098612x12470342 · özet